Τι είναι ο Θυρεοειδής
Ο Θυρεοειδής είναι ένας ενδοκρινής αδένας στη βάση του τραχήλου, που προσομοιάζει στο σχήμα της πεταλούδας. Εκκρίνει δύο ορμόνες, την Τ3 και την Τ4 (θυροξίνη), υπό τον έλεγχο μιας άλλης ορμόνης, της TSH, που εκκρίνεται από την υπόφυση. H T3 και η Τ4 κυκλοφορούν στο αίμα και έτσι φτάνουν σε όλα τα όργανα-τον εγκέφαλο, την καρδιά, τους μύες, το έντερο-όπου βοηθούν στη ρύθμιση του μεταβολισμού και την ομοιόσταση του οργανισμού σε κάθε ηλικία.
Η TSH και η Τ4 βρίσκονται σε συνεχή επικοινωνία μεταξύ τους, ώστε να διατηρείται η μεταξύ τους στάθμιση. Όταν παράγεται μεγαλύτερη ή μικρότερη ποσότητα θυρεοειδικών ορμονών, η ισορροπία διαταράσσεται.
Ποια είναι τα συμπτώματα
Τα συμπτώματα και στις δύο περιπτώσεις δεν είναι ειδικά, δηλαδή παρατηρούνται και σε διάφορες άλλες καταστάσεις, αλλά μπορούν εύκολα να διευκρινιστούν, αρχικά με έναν απλό έλεγχο της TSH στο αίμα, που αποτελεί τον πιο ευαίσθητο δείκτη θυρεοειδικής λειτουργίας.
Η δυσλειτουργία του θυρεοειδούς είναι πολύ συχνή, ιδίως στις γυναίκες και μπορεί να συμβεί σε κάθε ηλικία. Συνήθως το αίτιο είναι αυτοάνοσο, αλλά πιθανόν να οφείλεται σε φλεγμονή, φάρμακα, ή παρουσία όζων (καλοήθων στην πλειοψηφία όγκων) εντός του αδένα.
Στην περίπτωση του υπερθυρεοειδισμού (όταν ο θυρεοειδής υπερλειτουργεί) τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν ταχυκαρδίες, απώλεια βάρους με αυξημένη όρεξη και νευρικότητα, ενώ στην περίπτωση του υποθυρεοειδισμού (όταν ο θυρεοειδής υπολειτουργεί) ενδέχεται το άτομο να παρουσιάσει κόπωση, δυσκοιλιότητα, ξηροδερμία. Μόνο σε βαρύ υποθυρεοεδισμό ίσως παρατηρηθεί μικρή αύξηση του σωματικού βάρους από κατακράτηση-η γνωστή πεποίθηση ότι ο υποθυρεοειδισμός ευθύνεται για την υπερβαρότητα αποτελεί μύθο.
Ποιες εξετάσεις πρέπει να γίνουν
Εκτός από την TSH, άλλες εξετάσεις αίματος που πιθανόν να χρειαστούν για την εκτίμηση της θυρεοειδικής λειτουργίας είναι τα θυρεοειδικά αντισώματα, ο έλεγχος της ελεύθερης θυροξίνης (ft4) και σε ειδικές περιπτώσεις της ελεύθερης Τ3 (ft3) και των αντισωμάτων κατά του υποδοχέα της TSH (TSI). Το σπινθηρογράφημα θυρεοειδούς μπορεί να βοηθήσει στη διάγνωση σε ειδικές περιπτώσεις.
Με την ευρεία χρήση των υπερήχων στην καθημερινή πράξη, πολύ συχνά βρίσκονται τυχαία και χωρίς να προκαλούν συμπτώματα ή διαταραχή της λειτουργίας του θυρεοειδούς, όζοι εντός του αδένα. Οι όζοι αυτοί υπάρχουν στο 50% του πληθυσμού και είναι στη συντριπτική τους πλειοψηφία καλοήθεις. Κατά την τελευταία δεκαετία, η επίπτωση του καρκίνου του θυρεοειδούς έχει αυξηθεί, καθώς αυξήθηκε η τεχνική μας δυνατότητα να βρίσκουμε μικρούς καρκίνους που δεν θα είχαν επηρεάσει την υγεία ή τη ζωή του ατόμου. Σε πολλές περιπτώσεις αυτό μπορεί να οδηγήσει σε παρεμβάσεις με αρνητικές ιατρικές, ψυχολογικές και οικονομικές επιπτώσεις για τον ασθενή.
Οι περισσότερες παθήσεις του θυρεοειδούς μπορούν να αντιμετωπιστούν επιτυχώς με φάρμακα που αποκαθιστούν την ορμονική ισορροπία και κατάλληλη παρακολούθηση, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις θα χρειαστεί χειρουργική παρέμβαση (ολική θυρεοειδεκτομή ή λοβεκτομή).
Έτσι, ο Ενδοκρινολόγος θα αξιολογήσει κλινικά και εργαστηριακά τη λειτουργία και τη μορφολογία του θυρεοειδούς και θα κρίνει εάν χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση (πχ. συμπληρωματικές εξετάσεις αίματος όπως αναφέρθηκε παραπάνω, παρακέντηση με λεπτή βελόνη, σπινθηρογράφημα ή/και απλή παρακολούθηση), φαρμακευτική ή χειρουργική θεραπεία, μετά από ενημέρωση και συζήτηση με τον ασθενή.
Εφόσον αποφασιστεί χειρουργική θεραπεία, αυτή ενδείκνυται να γίνεται από χειρουργό ενδοκρινών αδένων με την ανάλογη εμπειρία, καθώς έχει αποδειχτεί ότι η έκβαση είναι καλύτερη.
Συμπερασματικά, ο θυρεοειδής συμβάλλει στον λεπτό συντονισμό πολλών λειτουργιών του οργανισμού. Η δυσλειτουργία του εμφανίζεται με ένα φάσμα συχνών παθήσεων, οι οποίες μπορούν σήμερα να διαγνωστούν και να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά.
Γράφει η Φωτεινή Αδαμίδου Ενδοκρινολόγος, Συνεργάτης της Κλινικής Κυανούς Σταυρός